Wij Allen Per Persoon In Eenheid

Ander Europa

Geld, Goud en Geopolitiek

Over

De Europese Unie (EU) is niet het Europa dat we willen, integendeel, het is een ondemocratische politieke structuur, die grotendeels aan de controle van burgers en zelfs van nationale parlementen ontsnapt, en die haar illegitieme macht aanwendt om een neoliberale agenda door te drukken.

Een open platform voor Nederland en Vlaanderen voor al wie mee wil nadenken met als inzet een ‘ander Europa’, tegen het autoritair neoliberalisme van de EU.

ander europa www.andereuropa.org

  • Nederland: PvdA en GroenLinks trekken samen op
    by Herman Michiel on februari 3, 2023 at 10:37 am

      3 februari 2023 - Op 15 maart worden in Nederland de Provinciale Staten verkozen. Zo heten de provincies hier. Die verkiezingen zijn belangrijk, want de uitslag bepaalt daarna de samenstelling van de Eerste Kamer. De regering van de liberale premier Mark Rutte (VVD, D66, CDA en Christen Unie) heeft nu in de Eerste Kamer al geen meerderheid meer (32 van de 75 zetels). Zij regeert daarom met ad hoc afspraken in de Eerste Kamer. Verwacht wordt dat de regeringscoalitie in maart in de Eerste Kamer verder verzwakt uit de verkiezingen komt. Een onzekere factor is wel dat Forum voor Democratie de vorige keer in de Provinciale Staten erg goed scoorde, en 12 zetels bezette in de Eerste Kamer. Die partij verkeert nu electoraal in vrije val, en staat in de peilingen op één zetel. Mark Rutte lijkt uitgeregeerd, nadat hij tien jaar lang alle grote maatschappelijke problemen voor zich uit schoof. Het is onzeker of hij in deze verkiezingen weer een geitenpaadje vindt, bijvoorbeeld door van belastingen en economie een thema te maken dat de kiezer aanspreekt die zich zorgen maakt over zijn portemonnee. Deze verkiezingen worden ook een belangrijke test voor de samenwerking tussen de PvdA en GroenLinks. Een fusie tussen beide partijen lijkt in de maak. Door een fusie hopen zij een einde te maken aan de politieke dominantie van liberaal rechts. Een aantal coryfeeën zowel van de PvdA als van GroenLinks meldde onlangs lid te zijn van beide partijen. De urgentie snap je wel: wie in Nederland twintig is heeft met Balkenende en daarna Rutte nooit anders gekend dan rechtse premiers. Dat ook de PvdA nu en dan ministers leverde laten we even buiten beschouwing. De VVD en de PvdA/GroenLinks staan ongeveer gelijk in de peilingen. Dat komt beide goed uit, want zo kunnen zij proberen de kiezer te overtuigen dat de verkiezingen draaien om wie van beide de grootste wordt. De PvdA en GroenLinks gaan ditmaal nog met eigen lijsten deze verkiezingen in. Maar zij hebben afgesproken daarna in de Eerste Kamer één gemeenschappelijke fractie te vormen. Zo hebben zij nu het beste van twee werelden: een eigen campagne, en een belofte van eenheid. Maar na de verkiezingen zullen zij dus als één fractie belangrijke keuzes moeten maken: gedoogsteun in de Eerste Kamer voor Rutte of niet, voor welke maatregelen, en welke alternatieve coalities? De wittebroodsweken zouden wel eens van korte duur kunnen zijn, en tegenstanders van een fusie in beide partijen zijn nog niet uitgespeeld. Maar als de verkiezingen meevallen zal de verlokking van de politieke macht wel de doorslag geven. (Frank Slegers)    

  • De Europese IRA
    by Herman Michiel on februari 3, 2023 at 10:06 am

      door Herman Michiel 3 februari 2023   De Europese Commissie stelde op 1 februari officieel haar European Green Deal Industrial Plan voor. Het was eigenlijk geen primeur, want Commissievoorzitter von der Leyen deed dat vorige maand al op het Wereld Economisch Forum in Davos, voor het publiek waarvoor het eigenlijk bedoeld is, de CEO’s van de grote Europese bedrijven. De ‘industriële Green Deal’ is een antwoord op de Amerikaanse Inflation Reduction Act (IRA), een plan van president Biden dat in de zomer van vorig jaar werd goedgekeurd en dat honderden miljarden dollars in de Amerikaanse economie injecteert via subsidies en belastingvoordelen. Dat zou in één klap meerdere vliegen moeten vangen. Grotere economische groei, goedkopere geneesmiddelen en een beperkte belastinghervorming zouden het overheidsdeficit verminderen, met inflatiereductie als gevolg. Zo ‘n 369 miljard $ zou gaan naar energie- en klimaatmaatregelen, ondersteuning van bedrijven in de ‘groene’ industrie, subsidies voor in de VS geproduceerde elektrische wagens, zonnepanelen, enz. Maar IRA steunt ook investeringen in nucleaire en fossiele energie; ook aan de andere kant van de Oceaan moeten labels als ‘duurzaam‘ en ‘eco’ met een grote korrel CO2 genomen worden.   Huwelijkstrouw Maar daarover willen we het nu niet hebben. De plannen voor een ‘industriële Green Deal’ die de  Europese Commissie voorlegde zijn dus het late antwoord op Biden’s initiatief. En dat initiatief heeft bij Europese leiders veel kwaad bloed gezet omdat het tegen de regels van de ‘eerlijke concurrentie’ ingaat, protectionistisch van aard is, de Amerikaanse bedrijven bevoordeelt, en naar men kan vermoeden ook wel omdat de Europese ‘partners’ weer eens - zoals bij de aftocht uit Afghanistan - voor voldongen feiten gesteld worden. De reacties waren heviger dan men gewoon is. De Belgische premier De Croo sprak van een ‘agressieve campagne’ om bedrijven uit Europa weg te lokken, de Duitse minister van financiën Lindner vond IRA ‘enorm protectionistisch’, de Franse minister Bruno Le Maire noemde de Amerikaanse subsidies in één adem met de ‘eveneens sterk gesubsidieerde Chinese economie’. En begin december liep de Europese commissaris voor de interne markt, Breton, boos weg uit een overlegcomité met de Amerikanen. Het getuigt evenwel niet van veel strategisch inzicht van een Commissie die zich geostrategisch noemt, en nog steeds niet doorheeft dat haar strategische partner zich geen moer aantrekt van de huwelijkstrouw. De Europese Unie denkt nog altijd in termen van regels van de Wereldhandelsorganisatie en het ‘gelijke speelveld’, terwijl de partner al lang in een ander bedje slaapt. En erin slaagt de EU een sanctiebeleid te laten uitvoeren dat haar zelf meer schade berokkent dan de Russische vijand. ‘Beter’ zelfs, toch voor de ontrouwe partner, die nu zijn eigen vuil en duur schaliegas in Europa kan slijten, maar bedrijven naar de States kan lokken met energieprijzen die maar een kwart bedragen van de Europese. Volgens het Internationaal Energie Agentschap zal de markt voor hernieuwbare energie tegen 2030 zo ‘n 650 miljard $ jaarlijks bedragen, en is China daarin momenteel marktleider. Onder die omstandigheden zal het de Verenigde Staten natuurlijk worst wezen welk aandeel de EU daarin verovert.   Tegenmaatregelen Het voorstel van de Europese Commissie voor een industriële Green Deal moet daar een antwoord op bieden. Maar het moest ook een antwoord bieden op het verzet van een reeks lidstaten, in de eerste plaats Duitsland, tegen elke belangrijke Europese financiering van zulke plannen, zoals in de coulissen al gebleken was. Als de Commissie sprak van de oprichting van een nieuw Europees fonds, naar analogie van het coronaherstelfonds, was al duidelijk uit de Duitse reactie dat dit niet zou gebeuren. Daarover hebben we het nog. In de vier ‘pijlers’ waaruit het Commissievoorstel bestaat zal men dus haast uitsluitend maatregelen vinden die niks kosten. Er wordt weliswaar een financieel plaatje van 270 miljard € opgekleefd, maar het betreft het voorstel om nog niet gebruikte gelden van het coronaherstelfonds (Recovery and Resilience Facility) een nieuwe bestemming te geven. Lidstaten die recht hebben op een deel van dit fonds wordt gevraagd met een deel ervan hun ‘groene’ industrie te subsidiëren. Voorts wil men de regelgeving vereenvoudigen en voorspelbaarder maken, zodat groene projecten vlugger kunnen rekenen op steun. En dan is er de arbeidsmarkt, want volgens de glazen bol van de Commissie zal 35 à 40% van de jobs beïnvloed worden door de groene transitie. De Commissie zal dan ook het Europees jaar van de vaardigheden (‘European Year of Skills’) ondersteunen, en ze overweegt ook ‘Net-Zero Industry Academies’ in te richten, publiek-private samenwerking te bevorderen, of het Fort Europa tijdelijk te openen voor mensen met de juiste ‘skills’. En omdat de ‘Net-Zero Industry’ [1] ook grondstoffen nodig heeft, hoopt de Commissie die door vrijhandelsakkoorden en ‘andere vormen van samenwerking met partners’ te kunnen garanderen. Op financieel vlak kan de ‘Europese IRA’, naast de reeds vermelde besteding van ongebruikte fondsen voor het coronaherstel, niet veel meer doen dan de lidstaten verzoeken het zelf te doen. En daarvoor moeten ze de Europese toelating hebben om staatssubsidies te geven. De Amerikanen doen het, de Chinezen doen het, maar de EU, trouw aan haar vrije-markt fundamentals, laat het maar druppelsgewijs toe. Nu werden die regels al tijdelijk versoepeld omwille van de corona epidemie, met een verlenging omwille van de energiecrisis. De Europese industriële GreenDeal zou een nieuwe verlenging toestaan tot 31 december 2025.   Tegen de tegenmaatregelen Veel commentatoren stellen vast dat de commissievoorstellen in verschillende lidstaten maar koeltjes ontvangen worden. Maar de redenen daarvoor lopen fel uiteen. Een nieuw Europees fonds om de industrie te steunen werd door de Nederlandse EU-ambassadeur in een nogal ideologische uitval afgedaan als “Karl Marx op steroïden”. Duitsland van zijn kant is, zoals bekend, eeuwig beducht voor een ‘schuldenunie’, en heeft zelf al 200 miljard € uitgetrokken als steun voor zijn eigen industrie. Juist daardoor kijken een aantal regeringen met gemengde gevoelens naar een verdere versoepeling van de Europese regels voor overheidssubsidiëring. Als men zelf weinig middelen daartoe heeft terwijl Duitsland op zijn eentje bijna evenveel subsidieert als het EU-voorstel in zijn geheel wordt het ‘gelijke speelveld’ niet door Biden vertrappeld, maar door en in de EU zelf… En dan is er ook de vraag welke houding moet aangenomen worden tegenover Washington. Een klacht indienen bij de Wereldhandelsorganisatie wegens concurrentievervalsing? Vooral de Franse colère over Biden’s IRA ging in die richting, en zo ook het Duitse sociaaldemocratische europarlementslid Bernd Lange, voorzitter van het handelscomité. Maar het is zeer twijfelachtig of de Commissie daar iets voor voelt. Voorzitter von der Leyen zei op haar persconferentie dat ze IRA ‘verwelkomt’ als een belangrijke stap in de strijd tegen de klimaatopwarming. En wat er achter de diplomatieke schermen gebeurt weten we niet [2]. Jacob Kirkegaard, een ‘senior fellow’ van het German Marshall Fund, een Amerikaanse denktank die de US-EU verstandhouding moet bevorderen, zegt dat sancties het laatste zijn dat Europa vanuit haar zwakke positie moet doen. Euronews, dat hem interviewde, besluit: “Elke Europese tegenmaatregel zou politiek gevaarlijk kunnen zijn, aangezien de EU zeer afhankelijk geworden is van de Verenigde Staten als het aankomt op de bewapening van Oekraïne en voor het leveren van vloeibaar gas dat de Russische leveringen moet vervangen.”   En nu? Zoals vermeld moet het voorstel van de Europese Commissie goedgekeurd worden door de lidstaten, die daar op de top van 9-10 februari zullen over onderhandelen. In de aanloop van de top zijn er nog wel tal van contacten. Zo zou er naar verluidt begin volgende week nog een Frans-Duitse delegatie naar Washington gaan voor overleg, terwijl Macron en Rutte, eerder tegenpolen in dit dossier, elkaar net ontmoet hebben in Den Haag. Hoe zal de top verlopen? Weliswaar werden de plannen voor een aanzienlijk Europees IRA-fonds al uit het voorstel weggehaald omdat er toch geen goedkeuring in de bus zat, maar over veel andere aspecten kunnen de meningen ook nog sterk uiteenlopen. Maar het vrij tandenloze Commissievoorstel zal misschien wel toelaten dat er een ‘eerbaar compromis’ gevonden wordt en de gezichten gered worden. Of misschien ook niet, en wordt het verhaal op een volgende top verdergezet. Moeten we nu hopen dat er uiteindelijk toch een grote pot geld ter beschikking komt van de ‘Green Deal’? Dat is alleszins de wens van het Europees Vakverbond, dat de Europese Commissie probeert te tackelen met de vraag om “even goed te doen als de Verenigde Staten met zijn toezeggingen om de sociale standaarden en de subsidies te verhogen”. Het zal wel als prikkel bedoeld zijn, want het EVV weet maar al te goed dat ‘toezeggingen’, zoals die over een ‘Sociaal Europa’, doorgaans niet veel om het lijf hebben. Sociale standaarden verhogen is in de eerste plaats een kwestie van vakbondsstrijd, nee? Het is ook niet ongepast om zich kritisch af te vragen hoe gegrond de noodkreten over ‘Europese desindustrialisatie’ ten gevolge van ‘oneerlijke’ concurrentie wel zijn. Ondernemers en hun lobbyisten hebben er het handje van weg om een dramatische toekomst te voorspellen als de overheid (en de belastingbetaler) niet subito presto over de brug komen met steunpakketten en belastingsvermindering. Overheidssteun aan bedrijven is trouwens geen Amerikaanse uitvinding. Cijfers tonen aan dat in België de overheidstegemoetkomingen aan de privésector tot 5% van de loonmassa oplopen! Een andere caveat betreft het groen jasje waarin zowel de Amerikaanse als Europese IRA verkocht worden. Het Climate Action Network (CAN) nam de Europese plannen door, en zegt daarover hetvolgende: “Het probleem met deze aanpak is de complete eenzijdigheid ervan. Er wordt gesuggereerd dat door simpelweg meer subsidies te geven aan de ondernemingen deze zouden overgaan naar duurzame praktijken.(…) Terwijl private investeringen zullen domineren, zal overheidsfinanciering nodig zijn voor investeringen die de private sector niet aantrekkelijk genoeg vindt, omdat de return niet snel en hoog genoeg is. (…) Wat er tot nog toe werd voorgesteld geeft de indruk dat een nieuw fonds alleen subsidies zou verstrekken aan de private sector, en dat er niets voorzien wordt om gezinnen te ondersteunen of bestaande technologieën te implementeren. Het fonds zou niet gebruikt worden om te investeren in de publieke sector, zoals het openbaar vervoer en de openbare diensten, wat de enige mogelijkheid is om de transitie sociaal rechtvaardig en inclusief te maken. Het transfereren van middelen van publieke handen naar private, op een ogenblik dat de verschillen in inkomen en rijkdom alleen maar toenemen, is een garantie voor het mislukken van een rechtvaardige transitie en voor wantrouwen in het vermogen van onze politieke instellingen om vorm te geven aan een economie die werkt voor iedereen.”   [1] Achter de term “net-zero” steekt meer dan men zou vermoeden. Net zero houdt in dat CO2-emissies niet noodzakelijk gebannen moeten worden, als ze maar ‘gecompenseerd’ worden. Sommigen rekenen daarvoor op utopische technologieën die op grote schaal CO2 uit de atmosfeer moeten halen, in andere gevallen zou het planten van bomen e.d. voor een netto nulresultaat moeten zorgen. [2] Zoals ook blijkt uit het Nederlands ‘akkoord’ om geen geavanceerde chipstechnologie naar China te exporteren.    

  • EU: geitenpaadjes en grenzen
    by Herman Michiel on januari 31, 2023 at 9:33 am

    door Frank Slegers 31 januari 2023   Op 9 en 10 februari staat migratie op de agenda van de extra Europese Raad. De betrokken ministers bereidden het punt al voor. Op de onderhandelingstafel ligt een crisis die nu bijna tien jaar voort ettert. De ‘Europese vluchtelingencrisis’ ontstond in 2015. Eerder verdronken ook duizenden vluchtelingen in de Middellandse Zee, maar dat was geen Europese crisis waard. In 2015 echter stroomden 1 miljoen vluchtelingen de EU binnen, vooral als gevolg van de burgeroorlog in Syrië. Tachtig procent daarvan belandde in Griekenland. Dit veroorzaakte de eerste institutionele crisis in de geschiedenis van de EU. De Europese Commissie en de Raad namen beslissingen om deze vluchtelingen over de EU te verdelen, maar een aantal landen weigerde glashard zich bij deze beslissingen neer te leggen. Europese regels bleken niet voor iedereen te gelden. Het Europees wettelijk en institutioneel raamwerk kraakte in al zijn voegen. Acht jaar later is de EU geen stap verder. Enkele jaren geleden legde de Europese Commissie opnieuw een plan voor, maar een oplossing is niet in zicht. Op 8 en 9 februari liggen daarom enkel voorstellen op tafel om vluchtelingen en migranten buiten te houden: het ngo’s lastiger maken vluchtelingen op zee te redden (Manfred Weber, voorzitter European People ’s Party); Europees geld voor een hek aan de Bulgaars-Turkse grens (Oostenrijk); oorspronglanden met wortel en stok onder druk zetten om mensen terug te nemen (Nederland produceerde hierover een non-paper); Europese opvangcentra financieren buiten de EU (Denemarken); opvang “in de regio” financieren (“de regio” is hier de hele aardbol behalve de EU), … Het gevolg van deze focus op het buiten houden van migranten en vluchtelingen is niet alleen dat de EU in de knel raakt met haar vertoog over waarden. Schendingen van mensenrechten zijn schering en inslag. Het gevolg is vooral dat er geen beleid is om vluchtelingen in onze samenleving een plek te geven. Zo schep de EU zelf deze crisis. De Nederlandse krant NRC berichtte enkele dagen in een voorpagina-artikel over de asielcrisis die volgens interne overheidsdocumenten weer op Nederland afkomt (na de crisis in Ter Apel). In dit artikel stond ook de volgende zinsnede: “… maar de lokale bereidheid om een azc (asielzoekerscentrum) te herbergen is laag.” Men kan het wel, maar wil het niet. De inmiddels beruchte Dublinverordening bepaalt dat asielzoekers asiel moeten aanvragen in de eerste Europese lidstaat die zij betreden. Eenmaal daar erkend hebben zij in die lidstaat in principe dezelfde economische, sociale en andere rechten als de burgers van die lidstaat. Maar dat geldt enkel in die lidstaat. Erkende vluchtelingen mogen in de Schengenzone weliswaar rondreizen, mits ze beschikken over een aantal documenten. Maar zij kunnen zich niet vrij vestigen in andere lidstaten. Daar kunnen ze zich niet beroepen op hun status van erkende vluchteling. Het gevolg is dat vluchtelingen illegaal doorreizen naar de lidstaat waar zij zich willen vestigen om daar de eerste asielaanvraag in te dienen, of daar een tweede asielaanvraag indienen (die dan geweigerd wordt), of na erkenning in het land van aankomst doorreizen naar het land van voorkeur om daar de illegaliteit in te duiken. De Dublinverordening is met andere woorden een recept om mensen in de illegaliteit te duwen. Omdat de Europese lidstaten het niet eens raken over een alternatief voor Dublin focussen zij op manieren om vluchtelingen en migranten buiten Europa te houden. Moest de wil er zijn vluchtelingen daadwerkelijk op te vangen, zou de beste oplossing er in bestaan vluchtelingen te laten kiezen waar in Europa zij zich willen vestigen: waar ze familie hebben, of kennissen, of waar de taal hun het beste ligt, of waar ze het best terecht kunnen met hun vaardigheden… Maar zelfs over een onderling afgesproken spreiding raken de Europese lidstaten het niet eens. De Europese Unie gaat er prat op ‘open grenzen’ in haar DNA te hebben, maar vluchtelingen stuiten niet enkel op de Europese buitengrenzen, maar zo ook op de grenzen tussen de lidstaten. Deze grenzen houden hen weliswaar niet tegen, maar staan de EU wel toe hen het stempel ‘illegaal’ op het voorhoofd te drukken. Dit is de wortel van de zogenaamde vluchtelingencrisis. De ‘vluchtelingencrisis’ speelt uiterst-rechtse demagogen in de kaart, wat elke oplossing weer moeilijker maakt. Is dit een bewuste keuze, of niet meer dan Europese onmacht. Met de Nederlandse premier Mark Rutte schuift aan de Europese onderhandelingstafel iemand aan die álle grote maatschappelijke problemen al tien jaar voor zich uitschuift, en berucht is om de geitenpaadjes die hij telkens vindt om de problemen niet echt aan te pakken. Allicht zal dit ook het resultaat zijn van de komende Europese Raad: schijnoplossingen en geitenpaadjes in een xenofobe verpakking, om de onderlinge relaties tussen de lidstaten te sparen. Onmacht of cynisme? Het resultaat is hetzelfde. Ook hypocrisie is aan de orde van de dag. Volgens Politico wil Commissievoorzitter Ursula von der Leyen geen Europees geld vrijmaken voor hekken en muren aan de buitengrenzen, om bij de volgende verkiezingen van de Commissievoorzitter de stemmen van de Groenen in het Europees Parlement niet te verliezen. Maar de druk vanuit de lidstaten stijgt. Volgens de laatste berichten zou er nu wel Europees geld worden vrijgemaakt voor de ondersteunende infrastructuur rond de muren en hekken, maar niet voor de eigenlijke bakstenen en cement waarmee de muren worden gebouwd.    

  • Nederland tekent VS-oekaze ‘bij het kruisje’
    by Herman Michiel on januari 30, 2023 at 3:03 pm

      30 januari 2023 -De Nederlandse premier Rutte en zijn minister van buitenlandse zaken Wopke Hoekstra waren op 17 januari op bezoek bij president Biden en buitenlandminister Blinken. Ze zouden het “onder andere” hebben over steun aan Oekraïne en de oorlog tegen Rusland, maar iedereen had wel door dat het in feite zou gaan over de oorlog – voorlopig beperkt tot het economische - van de VS tegen China. Wat Nederland daarmee te maken heeft weet ook ongeveer iedereen: het Nederlandse bedrijf ASML produceert geavanceerde apparatuur voor chipsfabricatie, en voert die uit naar zowat de hele wereld. Ook naar China dus, dat ook op het gebied van hightech een prominente wereldspeler is geworden. En dat willen de VS met alle middelen verhinderen (zie Biden en China: Trump Plus). Vlak na het bezoek kon nog De Tijd schrijven dat Nederland voorlopig geen strengere beperkingen voor de export naar China moet slikken, maar dat ‘voorlopig’ duurde welgeteld tien dagen. Op zijn persconferentie na de ministerraad van 27 januari repte Rutte weliswaar niet over ASML, en het was pas na de vraag van een journalist dat hij boudweg zei dat informatie daarover niet voor het publiek bestemd is (“Die gesprekken zijn gaande, al heel lang. En wij berichten daar eigenlijk niks over.“). Het belette niet dat men dezelfde dag in de pers kon lezen dat er tussen de VS, Nederland en Japan een “akkoord” was bereikt over chipexportrestricties naar China. Nederlands minister voor buitenlandse handel Liesje Schreinemacher had dan wel krijgshaftig verklaard dat “Nederland niet bij het kruisje zou tekenen”, maar men kan zich voorstellen hoe een “akkoord” bij de hegemon in Washington tot stand komt. Natuurlijk wil Rutte niet veel kwijt over het kruisje waarbij hij moest tekenen… Deze zet is niet alleen een succes voor de Amerikaanse geostrategische kruistocht tegen China, maar ook voor de Amerikaanse bedrijven die in dezelfde branche actief zijn als ASML, zoals Applied Materials, Lam Research en KLA. Ze werden door Washington in oktober vorig jaar al een exportverbod opgelegd, maar vreesden, aldus de Financial Times, daardoor een concurrentienadeel op te lopen tegenover ASML en Tokyo Electron. Ze zullen Biden toch wel een bedankje gestuurd hebben? Aan China wordt door het Westen vaak verweten dat de Staat er een te grote greep heeft op de economie, maar voorlopig worden geen Europese regeringsleiders naar Peking ontboden om er te horen wat ze nog mogen exporteren naar de VS. Biden kleedt zijn ingreep op de vrijhandel in met argumenten van militaire aard: geavanceerde chips kunnen gebruikt worden in geavanceerde wapens. Dat weet het Amerikaans militair-industrieel complex natuurlijk maar al te goed, en dat ondervond men in Syrië, Irak, Afghanistan of Libië ook. Voorbeelden van buitenlandse expedities van het Chinese leger zijn echter moeilijker te vinden. ‘Economische oorlog’ is een steeds minder abstract gegeven. Was tot voor kort het Westers narratief dat naties die handel met elkaar drijven en elkaar beconcurreren op economisch vlak niet vlug geneigd zullen zijn om oorlog te voeren met elkaar. Economische en militaire oorlog geraken echter steeds meer vervlochten. De Russische militaire oorlog wordt ook met een economische beantwoord (in de mond van de Duitse groene minister van buitenlandse zaken  Annalena Baerbock, een economische oorlog die Rusland ruïneert, een economische oorlog waardoor Rusland jarhrelang nicht mehr auf die Beine kommt) maar het is te vrezen dat de economische oorlog tussen de VS en China ook militaire allures zou kunnen aannemen. En dan zitten we pas echt in de shit… (hm)    

  • Fabels over arbeidsmarkt en arbeidsloon
    by Herman Michiel on januari 27, 2023 at 9:49 pm

        door Herman Michiel 27 januari 2023   “De ontsporing van de kosten is momenteel veruit het grootste probleem voor ondernemingen. De inflatie zit in België aan een niveau van meer dan 9%, wat er via de automatische loonindexering voor zorgt dat de loonkosten in ons land in 2022-2023 met ongeveer 11% zullen stijgen, 5 procentpunt sneller dan in onze buurlanden. Dat brengt een loon-prijsspiraal op gang die nu al volop zichtbaar is, aangezien ook de onderliggende inflatie (excl. energie en verse voeding) nu al boven 5% ligt. De opnieuw toenemende loonkloof met het buitenland zal onze marktaandelen doen dalen, ons land minder aantrekkelijk maken voor buitenlandse investeringen en nieuwe delokalisaties teweegbrengen.”   U moet er niet aan twijfelen, beste lezer, hier zijn de Belgische ondernemers aan het woord, met name het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO in juli 2022). Alhoewel hun ondernemingen vaak onderlinge concurrenten zijn, zijn ze een verenigd front tegen de werknemers, in hun streven om de lonen zo laag mogelijk te houden, tot en met door wettelijke maatregelen van de overheid. De ‘vergelijking met de buurlanden’ speelt hierin vaak een belangrijke rol: we verliezen terrein, onze concurrentiepositie is in gevaar, etc. Dat hetzelfde argument ook in dat buitenland gebruikt wordt stoort blijkbaar hun gevoel voor logica niet. In een goed van cijfermateriaal voorziene studie, Sociaal-economische barometer 2022, weerlegt het Algemeen Belgisch Vakverbond (ABVV) een hoop mythes. We pikten er een aantal grafieken uit, vooral waar er vergelijkingen met de buurlanden worden gemaakt.   ‘Loonhandicap’ Een veel gehoord argument, vooral in België met zijn automatische indexering, is de ‘stijging van de lonen’, de ‘loonhandicap’. ” De lonen stijgen met 10%! ”, klinkt het onheilspellend. In werkelijkheid echter is in 2022 het reële loon,  de koopkracht, gedaald:   Noteer dat de cijfers komen van ‘gerespecteerde’ bronnen als de Nationale Bank van België, de OESO en het Centraal Planbureau. Het verlies aan koopkracht lag in België (2%) onder het Europees gemiddelde (4%), en dat van Nederland (6%) en Duitsland (5%) een pak erboven, wat een aansporing moet zijn voor de vakbonden aldaar om de loonstrijd in een hogere versnelling te schakelen. Maar uit de grafiek blijkt ook dat de Franse reële lonen minder teruggelopen zijn dan de Belgische; loonindexering is één ding, maar men kan vermoeden dat het sociaal verzet er ook voor veel tussen zit. In de ABVV-studie kan men over die Belgische loonindexering ook lezen dat die voor meer dan 37% van de werknemers slechts één maal per jaar doorgaat, en dat maandelijkse aanpassing slechts bij 0,7% voorkomt. Als men de term ‘loonhandicap’ wil gebruiken is die eerder van toepassing op de werknemers; want als een loonindexering een jaar op zich laat wachten betekent dit een handicap die men jaar na jaar met zich meesleept.   Vergelijkingen lopen mank, vooral als die vervalst worden Bij de vergelijking van de ‘loonkost’ met de buurlanden is er één post die uit de berekeningen weggehouden wordt: de loonsubsidies en tegemoetkomingen van de overheid. In een andere vakbondsstudie (ACV, De maximale loonmarge) lezen we dat in 2019 voor 2,77 miljard € bijdrageverminderingen aan de sociale zekerheid, of 1.55 % van de totale loonmassa, niet meegerekend wordt voor de berekening van de evolutie van de uurloonkost. De totale loonkostsubsidies waar geen rekening mee gehouden wordt liepen in 2019 op tot 8,38 miljard € of 4.66% van de loonmassa. Nu gebeurt dat weglaten van deoverheidstegemoetkomingen uit de statistieken ook in de buurlanden, maar het ACV berekende dat het gemiddelde van de loonsubsidies in de referentielanden slechts 1.22% van de loonmassa bedraagt. “Samen wordt dus 4.99% van de loonmassa aan kortingen voor de werkgevers ten onrechte niet verrekend bij de vergelijking van de uurloonkostevolutie”, aldus de studiedienst van de christelijke vakbond. Het is interessant dat de ABVV-studie de evolutie over de jaren van deze ‘statistiekvervalsing’ weergeeft. Het is blijkbaar in België dat het uitgestoken patroonshandje het best gevuld wordt:   Als het, vanuit ondernemersstandpunt, zo hachelijk zou zijn om in België te opereren, het land waar - hou je vast - de lonen min of meer gekoppeld worden aan de levensduurte, en waar er toch regelmatig wat gestaakt wordt [1], dan zou dat waarschijnlijk toch blijken uit het eindresultaat, namelijk de winst? Wat zeggen de cijfers? Een brutowinstmarge al jaren in stijgende trend, voorlopig culminerend rond de 45%:     Maar zoals men weet kijken ondernemers vooral naar de comparatieve voordelen. Ook op dat vlak zitten ze in België blijkbaar niet zo slecht:   De ‘werkzaamheidsgraad’ “De werkzaamheidsgraad moet omhoog, in België wordt er in vergelijking veel te weinig gewerkt!” Sinds vele jaren is die werkzaamheidsgraad ook een graadmeter voor de Europese Commissie om te zien in hoeverre de arbeidsmarkt ‘gemoderniseerd’ is. Te royale werkloosheidsvergoedingen en uitstapregelingen zijn natuurlijk nefast voor het arbeidsethos! Op naar minstens 80% om onze toekomst veilig te stellen! En in België bedraagt die maar 70,6%. België, kijk naar je noorderburen, in Nederland bedraagt die 81,7%! Maar ook hier is het raadzaam om te kijken wat achter een statistiek schuilt. Voor Eurostat, de statistische dienst van de Europese Unie, wordt men als ‘werkend’ beschouwd van zodra men 1 (één) uur tegen een vergoeding gewerkt heeft in een referentieweek. Maak dus van een voltijdse job twee halftijdse en je werkzaamheidsgraad gaat automatisch omhoog! Hetzelfde statistisch wonder gebeurt als een werkloze een paar uurtjes voor Uber rondrijdt. De werkzaamheidsgraad zegt dus weinig over het verzette werkvolume, eerder over de mate waarin slechte banen gecreëerd worden. Als men het vanuit het oogpunt van dat werkvolume bekijkt, met andere woorden het aantal ‘voltijds equivalenten’ berekent, dan blijkt de werkzaamheidsgraad in België en Nederland zo goed als even groot te zijn, zelfs met een zeker overwicht voor België…   'Fake news’ Het is, hopelijk, duidelijk geworden dat statistieken die door overheden of grote sociale spelers zoals werkgevers worden gehanteerd [2] met de nodige omzichtigheid moeten bekeken worden. Men moet van hen ook niet verwachten dat ze het publiek duidelijk zullen informeren over  hun eigen ‘partizane’ voorstelling van zaken. De Europese Unie bijvoorbeeld creëerde een anti- desinformatie site, helemaal gewijd aan het doorprikken  van Kremlin-propagandastukken, maar geeft natuurlijk geen kik over de eigen neoliberale propaganda. Dit probleem zou, volgens gangbare overtuigingen, moeten opgenomen worden door de ‘onafhankelijke’ media, kwaliteitskranten, openbare zenders en dies meer. Er is echter weinig van terug te vinden. Weinig journalisten zeggen wat in de EU verstaan wordt onder ‘werkzaam’, weinigen zeggen hoe ‘loonkostenhandicaps’ berekend worden, en zelfs wat het verschil is tussen reëel loon en nominaal loon. In de media probeert men niet te liegen, maar de waarheid te vermijden.   [1] Er verscheen onlangs een interessant Europees overzicht over stakingen en ‘verloren’ werkdagen; zie hier. [2] Sommige lezers zullen misschien - terecht -  opmerken dat ook vakbonden grote sociale spelers zijn; moeten hun standpunten dan ook niet kritisch bekeken worden? Mijn antwoord is volmondig ja, en dat gebeurt op deze site ook regelmatig. Zie bijvoorbeeld a, b of c.    

Translate »